a.İğne, sokulan yerde kalmışsa, bunun yavaşça ve dikkatle dışa­rı çekilmesi gerekli olacaktır. İğnenin alınırken kırılmama­sı çok önemlidir.

b.Eğer bir kişinin bir ısırmaya karşı allerjik olduğu bilinmekteyse ve ısırma kol veya bacakta olmuşsa, ışınlan yerin üst kıs­mına sıkı bir sargı (turnike) yerleştirilmesi iyi olur. Böylece zehir vücuda daha yavaş yayılacaktır. Sıkı sargı yirmi dakika yerinde kaldıktan sonra bunu çözün, on dakika sonra yeniden koyun ve bu usûle birkaç kez devam edin.

c.Fazla şişkinlik meydana gelirse doktora başvurulması gerekir. Doktor bu hallerde antiallerjik ilâçlar verecek veya ısırmanın tesirlerini izale etmek için başka metotlara başvuracaktır.

d.Işınlan veya sokulan yerin kaşınmaması önemlidir; çünkü ka­şınma ikinci bir enfeksiyona neden olabilecek ve zehirin daha büyük ölçüde yayılmasına yol açacaktır.

Başta sokan yılanın zehirli olup olmadığını tesbit etmek mümkün olamıyacağı için, bütün yılan sokmalarında gerekli tedbirlerin alınması icabeder. Bu hususta aşağıda verilen prosedürlere baş­vurulmalıdır:

a.Sokulan yerin üst kısmına sıkı bir bandaj (turnike) tatbik edil­melidir. Bu bandaj toplardamar kan akımını durduracak kadar sıkı olmalı ve nabzın atışını durdurmamalıdır. Bandaj için bir mendil, kemer, kravat gibi şeyler kullanılabilinir. Bandaj her yirmi dakikada bir on dakikalık bir süre için açılmalıdır.

b.Sokulan yerin üzerine haç biçimi bir kesit yapılmalı ve zehir emilerek çıkarılmalıdır.

c.Sokulan kişi kesinlikle dinlenmeli ve mümkün olduğu kadar az ölçüde fizikî hareketler yapmalıdır.

d.Işınlan kişi en yakın hastaneye kaldırılmalı ve mümkünse hangi tip yılan tarafından sokulduğunu tesbit etmeye çalı­şılmalıdır.

a.Birinci derece yanıklar: Bunlar yalnız derinin üst tabakalarında olanlardır ve sadece bir kızıllıkla belirirler. Güneş yanıkla­rının çoğunluğu birinci derece yanıklardır.

b.İkinci derece yanıklar: Bu yanıklar yalnız derinin üst tabaka­larında değil, daha derinde olan tabakalarda da oluşurlar. Bunlar kabarcıklarla ve serum ifrazatı ile karakterize olurlar. Ciddî gü­neş yanıkları bu kategoriye girebilir.

c.Üçüncü derecede yanıklar: Bu yanıklar bütün deri tabakaların­da tahribat yaparlar ve genellikle bütün derinin yok olmasına sebebiyet verirler.

d.Dördüncü derece yanıklar: Bu yanıklar bütün deriyi yok et­mekle kalmayıp; aynı zamanda deri altı dokulara, kaslara, ki­rişlere, kan damarlarına, kemiklere de zarar vermektedirler.

a.Birinci derece yanıklar ağrıyı dindiren ve derinin kuruyup çat­lamasını önleyen birçok merhemlerin yardımıyla tedavi edile­bilir. Eğer yanmayla kişinin genel sağlık durumu etkilenmemiş-se, birinci derece yanıklar, yanan kişi tarafından da teda­visi yapılabilir ve doktora başvurulması gerekmez.

b.İkinci derece yanıkların tedavisi doktor tarafından yapılmalı­dır. Alınacak ilk yardım tedbirleri şunlardır:

1.Yanan kısım, yaklaşık on dakika akar soğuk su altında bu­lundurulmalıdır.

2.Yanan alan sterilize edilmiş gazlı bezle örtülmelidir.

3.Yanan kişinin fazla sulu şeyler alması temin edilmelidir.

4.Yanan alanlar büyük miktarda su ve hafif bir sabunla yı­kanmalıdır.

c.Üçüncü derecede yanıkları kendi kendine tedaviye hiçbir zaman gidilmemelidir. İlk tedbir olarak yanan kısmın üzerin­deki kirler suyla silinmeli ve temiz bir bezle örtülmelidir. Ya­nan kişiye bol miktarda sulu şeyler verilmeli ve hasta şok ha­lindeyse sedyeyle hastaneye kaldırılmalıdır. Bu hallerde yanan alana merhem sürülmemelidir.

d.Dördüncü derece yanıklar da aynen üçüncü derece yanıklar gibi tedavi edilmelidir.

a.Hastayı sırt üstü yatırın. Boynunda veya göğsü üzerinde bu­lunabilecek bütün giysileri gevşetin.

b.Çenesini kaldırıp, başmi mümkün ölçüde geriye doğru eğin. (Bu- hareket soluk borusunu düzletir ve akciğerlere hava gitme­sini kolaylaştırır.)

c.Hastanın burun deliklerini parmaklarınız arasında sıkıştı­rıp kapalı tutun.

d.Ağzınızı hastanın ağzına dayayarak bütün kuvvetinizle içeriye hava verin.

e.Akciğerlerin dışa hava verebilmesi için ağzınızı hastanın ağzın­dan uzaklaştırın.

f.Bunu her beş veya altı saniye arasında tekrarlayın.

g.Nabız ve kalp atışı devam ettiği sürece bu yönteme devam edin. Bu gibi bir kişiyi normale getirmek saatlerce sürebilir.

h.Yorulduğunuz zaman başkası yerinize geçmelidir.

i.Hastanın boğazında veya göğsünde ‘su veya balgam birikmiş-se, bunların ağızdan çıkmasını temin için kendisini baş aşağı ve­ya yana çevirerek tutun.

j.Ağızda balgam veya başka maddeler toplanmışsa bunları par­maklarınızla dışarı çıkarın. (Nefes almayan bir kimse hiçbir za­man ısırmayacaktır.)

k.Eğer ağızdan ağıza nefes vermekten iğreniyorsanız açık bir mendil arasından da hava verebilirsiniz. (Bu direkt ağızdan ağı­za sistemi kadar tesirli olmayabilir.)

l.Ancak birkaç dakika nabız ve kalp atışı yoksa bu metoda son verin. Kulağınızla dikkatle hastanın göğüsünün sol tarafını din­leyin.

m.Hasta kendine gelirse, kendisini sıcak tutun ve doktor gelinceye kadar veya en azından yarım saat süreyle yerinden kıpırdatmayın.